logo.tif
mojewycieczki.pngstronastartowa.pngomnie.pngkontakt.pngoferta.png
listaunesco.png

parkinarodowe.png

pomnikihistorii.png

wycieczkigorskie.png

malopolska.png

linki.png


POMNIKI HISTORII W POLSCE

"Pomnik historii" to jedna z form ochrony zabytków na terenie Polski zgodnie z postanowieniami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r. Zgodnie z ideą, leżącą u podstaw utworzenia listy pomników historii w naszym kraju, mają się na niej znaleźć obiekty szczególnie cenne z punktu widzenia swojej wartości zabytkowej, historycznej i kulturowej, wpisane już wcześniej do rejestru zabytków lub uznane za park kulturowy. Decyzję o wpisaniu danego miejsca na listę podejmuje, w drodze rozporządzenia, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, który to minister składa przedmiotowy wniosek po zasięgnięciu opinii Rady Ochrony Zabytków. Jeszcze wcześniej zasadność wniosku stwierdza Narodowy Instytut Dziedzictwa Przekładając to wszystko na zwyczajny język, na listę pomników historii wpisywane są najciekawsze i najcenniejsze zabytki w naszym kraju. Są to zarówno obiekty pojedyncze (np. kościoły, pałace, zabytki techniki), jak i ich skupiska (zespoły miejskie, grupy zabytków o podobnym charakterze, powiązanych ze sobą terytorialnie i typologicznie). Lista tworzona jest od 1994 r., obecnie znajduje się na niej 69 obiektów (w szerokim rozumieniu - a więc obiektów pojedynczych lub zespołów obiektów).

Zgodnie z postanowieniami wspomnianej ustawy, obiekty wpisane na listę pomników historii mogą być następnie zaproponowane do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO. Co ciekawe, obecnie część obiektów zabytkowych Polsce jest już wpisanych na listę UNESCO, pomimo tego, że statusu pomnika historii jeszcze nie posiadają. Są to drewniane kościoły rzymskokatolickie w Binarowej, Bliznem, Dębnie, Haczowie, Lipnicy Murowanej i Sękowej oraz cerkwie drewniane w Brunarach Wyżnych, Chotyńcu, Kwiatoniu, Owczarach, Powroźniku, Radrużu, Smolniku i Turzańsku.

Od wielu lat podczas moich wędrówek po Polsce odwiedzam pomniki historii. Poniżej przedstawiam kompletne listy obiektów posiadających ten status (w kolejności alfabetycznej oraz chronologicznej uzyskiwania statusu pomnika historii) wraz z odnośnikami do poświęconych im materiałom na witrynie internetowej Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Można tam obejrzeć galerie zdjęć poszczególnych obiektów, uzyskać o nich podstawowe informacje i skorzystać z linków, prowadzących na ich własne strony www, a także pobrać treści rozporządzeń, dotyczących nadania im statusu pomników historii. Obok miejsc, które odwiedziłem w ostatnich latach, będą także stopniowo zamieszczane galerie zdjęć z kolejnych wycieczek.

Jeśli macie Państwo ochotę zwiedzić któreś z pomników historii osobiście - z przyjemnością opracuję i zorganizuję dla Państwa taką wycieczkę. W razie ewentualnych pytań i propozycji proszę o kontakt.


POMNIKI HISTORII - kolejność alfabetyczna

Biskupin - rezerwat archeologiczny szczegóły***galeria
Bochnia - kopalnia soli szczegóły***galeria
Bohoniki i Kruszyniany - meczety i mizary szczegóły
Chełmno - Stare Miasto szczegóły***galeria
Częstochowa - Jasna Góra, zespół klasztoru oo. paulinów szczegóły
Duszniki Zdrój - młyn papierniczy szczegóły***galeria
Frombork - zespół katedralny szczegóły
Gdańsk - miasto w zasięgu obwarowań z XVII wieku szczegóły***galeria
Gdańsk - pole bitwy na Westerplatte szczegóły***galeria
Gdynia - historyczny układ urbanistyczny śródmieścia szczegóły***galeria
Gliwice - radiostacja szczegóły
Gniezno - katedra p.w. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha szczegóły***galeria
Gostyń-Głogówko - zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri szczegóły***galeria
Góra Św. Anny - komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy szczegóły
Grunwald - Pole Bitwy szczegóły
Jawor - kościół ewangelicko-augsburski pw. Ducha Świętego zwany kościołem Pokoju szczegóły
Kalwaria Zebrzydowska - krajobrazowy zespół manierystycznego parku pielgrzymkowego szczegóły***galeria 1 galeria 2 galeria 3 galeria 4
Kamień Pomorski - zespół katedralny szczegóły***galeria
Kanał Augustowski - droga wodna szczegóły
Kanał Elbląski szczegóły
Katowice - Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego szczegóły
Katowice - osiedle robotnicze Nikiszowiec szczegóły***galeria
Kazimierz Dolny szczegóły
Klępsk - kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny szczegóły
Kołbacz - założenie dawnego klasztoru cystersów, późniejszej letniej rezydencji książąt pomorskich i domeny państwowej szczegóły
Kotlina Jeleniogórska - pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej:szczegóły
* Bukowiec - zespół pałacowo-parkowy
* Jelenia Góra - zespół pałacowo-parkowy "Paulinum"
* Jelenia Góra - zespół pałacowo-parkowy Schaffgotschów w Cieplicach
* Karpniki - willa "Dębowy Dwór" z parkiem
* Karpniki - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Kowary - zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy
* Łomnica - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Mysłakowice - zespół pałacowo-parkowy
* Staniszów Górny nr 100 - zespół pałacowo-parkowy, gm. Podgórzyn
* Wojanów - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Wojanów-Bobrów - zespół pałacowo-gospodarczy, gm. Mysłakowice
Kozłówka - zespół pałacowo-parkowy szczegóły
Kórnik - zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym nekropolią właścicieli szczegóły
Kraków - historyczny zespół miasta szczegóły***galeria 1 galeria 2 galeria 3 galeria 4 galeria 5 galeria 6 galeria 7
Krzemionki k. Ostrowca Świętokrzyskiego - kopalnie krzemienia z okresu neolitu szczegóły
Krzeszów - zespół dawnego opactwa cystersów szczegóły
Ląd - zespół dawnego opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą szczegóły***galeria
Legnickie Pole - pobenedyktyński zespół klasztorny szczegóły***galeria
Leżajsk - zespół klasztorny oo. Bernardynów szczegóły***galeria
Lubiń - zespół opactwa benedyktynów szczegóły***galeria
Lublin - historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny szczegóły
Łańcut - zespół zamkowo-parkowy szczegóły***galeria
Łęknica - Park Mużakowski, park w stylu krajobrazowym szczegóły
Łowicz - Bazylika Katedralna (dawna Kolegiata Prymasowska) pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny szczegóły
Łódź - wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego szczegóły
Malbork - zespół zamku krzyżackiego szczegóły
Nysa - zespół kościoła farnego pod wezwaniem św. Jakuba Starszego Apostoła i św. Agnieszki Dziewicy i Męczennicy szczegóły
Ostrów Lednicki szczegóły
Ozimek - żelazny łańcuchowy most wiszący na rzece Mała Panew szczegóły
Paczków - zespół staromiejski ze średniowiecznym systemem fortyfikacji szczegóły
Pelplin - zespół pocystersko-katedralny szczegóły
Poznań - historyczny zespół miasta szczegóły
Racławice - teren historycznej Bitwy Racławickiej szczegóły
Rydzyna - założenie rezydencjonalno-urbanistyczne szczegóły
Srebrna Góra - Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku szczegóły
Stargard - zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta szczegóły***galeria
Strzegom - kościół pod wezwaniem św. św. Apostołów Piotra i Pawła szczegóły
Sulejów - zespół opactwa cystersów szczegóły
Świdnica - katedra pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika szczegóły
Świdnica - zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy zwanego kościołem Pokoju szczegóły
Święty Krzyż - pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze szczegóły
Tarnowskie Góry - podziemia zabytkowej kopalni rud srebronośnych oraz sztolni "Czarnego Pstrąga" szczegóły***galeria
Toruń - Stare i Nowe Miasto szczegóły***galeria
Trzebnica - zespół dawnego opactwa cysterek szczegóły
Tyniec - zespół opactwa benedyktynów szczegóły
Wąchock - zespół opactwa cystersów szczegóły
Warszawa - historyczny zespół miasta z Traktem Królewskim i Wilanowem szczegóły***galeria 1 galeria 2
Warszawa - Zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya szczegóły
Warszawa - zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach szczegóły***galeria
Wieliczka - kopalnia soli szczegóły***galeria
Wrocław - Hala Stulecia szczegóły
Wrocław - zespół historycznego centrum szczegóły
Zamość - historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku szczegóły***galeria
Żagań - poaugustiański zespół klasztorny szczegóły
Żyrardów - XIX-wieczna Osada Fabryczna szczegóły


POMNIKI HISTORII - kolejność chronologiczna uzyskiwania statusu pomnika historii

8 września 1994 r.
Biskupin - rezerwat archeologiczny
Częstochowa - Jasna Góra, zespół klasztoru oo. paulinów
Frombork - zespół katedralny
Gdańsk - miasto w zasięgu obwarowań z XVII wieku
Gniezno - katedra pw. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha
Kazimierz Dolny
Kraków - historyczny zespół miasta
Krzemionki k. Ostrowca Świętokrzyskiego - kopalnie krzemienia z okresu neolitu
Malbork - zespół zamku krzyżackiego
Ostrów Lednicki
Toruń - Stare i Nowe Miasto
Warszawa - historyczny zespół miasta z Traktem Królewskim i Wilanowem
Wieliczka - kopalnia soli
Wrocław - zespół historycznego centrum
Zamość - historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku

26 września 2000 r.
Bochnia - kopalnia soli

30 października 2000 r.
Kalwaria Zebrzydowska - krajobrazowy zespół manierystycznego parku pielgrzymkowego

22 sierpnia 2003 r.
Gdańsk - pole bitwy na Westerplatte

14 kwietnia 2004 r. Góra Św. Anny - komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy
Krzeszów - zespół dawnego opactwa cystersów
Legnickie Pole - pobenedyktyński zespół klasztorny
Łęknica - Park Mużakowski, park w stylu krajobrazowym
Racławice - teren historycznej Bitwy Racławickiej
Srebrna Góra - Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku
Tarnowskie Góry - podziemia zabytkowej kopalni rud srebronośnych oraz sztolni "Czarnego Pstrąga"

13 kwietnia 2005 r.
Chełmno - stare miasto
Leżajsk - zespół klasztorny oo. bernardynów
Wrocław - Hala Stulecia

25 sierpnia 2005 r.
Kamień Pomorski - zespół katedralny
Łańcut - zespół zamkowo-parkowy

25 kwietnia 2007 r.
Kanał Augustowski - droga wodna
Kozłówka - zespół pałacowo-parkowy
Lublin - historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny

26 lutego 2008 r.
Gostyń - Głogówko - zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri

28 listopada 2008 r.
Poznań - historyczny zespół miasta

17 czerwca 2009 r.
Ląd - zespół dawnego opactwa cysterskiego w Lądzie nad Wartą

9 grudnia 2009 r.
Lubiń - zespół opactwa benedyktynów

17 września 2010 r.
Grunwald - Pole Bitwy
Stargard - zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta

14 stycznia 2011 r.
Kanał Elbląski
Katowice - osiedle robotnicze Nikiszowiec

28 lutego 2011 r.
Nysa - zespół kościoła farnego pod wezwaniem św. Jakuba Starszego Apostoła i św. Agnieszki Dziewicy i Męczennicy
Żagań - poaugustiański zespół klasztorny

15 czerwca 2011 r.
Kórnik - zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym - nekropolią właścicieli

20 września 2011 r.
Duszniki Zdrój - młyn papierniczy
Kotlina Jeleniogórska - pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej:
* Bukowiec - zespół pałacowo-parkowy
* Jelenia Góra - zespół pałacowo-parkowy "Paulinum"
* Jelenia Góra - zespół pałacowo-parkowy Schaffgotschów w Cieplicach
* Karpniki - willa "Dębowy Dwór" z parkiem
* Karpniki - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Kowary - zespół pałacowo-parkowy w Ciszycy
* Łomnica - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Mysłakowice - zespół pałacowo-parkowy
* Staniszów Górny nr 100 - zespół pałacowo-parkowy, gm. Podgórzyn
* Wojanów - zespół pałacowo-parkowy, gm. Mysłakowice
* Wojanów-Bobrów - zespół pałacowo-gospodarczy, gm. Mysłakowice

4 stycznia 2012 r.
Warszawa - Zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya
Żyrardów - XIX-wieczna Osada Fabryczna

22 października 2012 r.
Bohoniki i Kruszyniany - meczety i mizary
Katowice - Gmach Województwa i Sejmu Śląskiego
Łowicz - Bazylika Katedralna (dawna Kolegiata Prymasowska) pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny)
Paczków - zespół staromiejski ze średniowiecznym systemem fortyfikacji
Strzegom - kościół pod wezwaniem św. św. Apostołów Piotra i Pawła
Sulejów - zespół opactwa cystersów

23 kwietnia 2014 r.
Pelplin – zespół pocystersko-katedralny

3 lipca 2014 r.
Kołbacz – założenie dawnego klasztoru cystersów, późniejszej letniej rezydencji książąt pomorskich i domeny państwowej
Warszawa – zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach

4 lipca 2014 r.
Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek

16 lutego 2015 r.
Łódź – wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego

23 lutego 2015 r.
Gdynia – historyczny układ urbanistyczny śródmieścia

15 marca 2017 r.
Gliwice – radiostacja
Jawor – kościół ewangelicko-augsburski pw. Ducha Świętego zwany kościołem Pokoju
Klępsk – kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
Ozimek – żelazny łańcuchowy most wiszący na rzece Mała Panew
Rydzyna – założenie rezydencjonalno-urbanistyczne
Świdnica – katedra pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika
Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy zwanego kościołem Pokoju
Święty Krzyż – pobenedyktyński zespół klasztorny oraz przedchrześcijańskie obwałowania kamienne na Łysej Górze
Tyniec – zespół opactwa benedyktynów
Wąchock - zespół opactwa cystersów


Tel. 609 036 054 E-mail: poczta@emeltur.pl GG: 50331526